Tác giả: Francis Fukuyama
Dịch giả: Đỗ Kim Thêm
Ung thối trong chính trị của nước Mỹ đang gây độc hại
cho trật tự của thế giới. Tình trạng này có thể sẽ lớn lao giống như sự sụp đổ
của Liên Xô
Hiển thị các bài đăng có nhãn 6Mỹ. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn 6Mỹ. Hiển thị tất cả bài đăng
Nền dân chủ Mỹ đang suy tàn, và cuộc bầu cử này không đủ để sửa chữa nó
Nền
tảng của hệ thống chính trị của chúng ta đã bị tan vỡ. Và để sửa chữa nó sẽ cần
nhiều hơn việc bỏ lá phiếu của chúng ta.
Daron Acemoglu
Minh Minh dịch
Sự
thịnh vượng và ổn định của Hoa Kỳ trong hai thế kỷ qua đã được xây dựng trên
danh tiếng vô song về các thiết chế toàn diện của nó. Hoa Kỳ có các bộ luật vốn
bảo vệ sở hữu tư nhân, khuyến khích sự đổi mới, và tạo thuận lợi cho sự vận động
của thị trường trong khi ngăn chặn không cho nó bị độc quyền bởi một số ít người.
Nó có một hệ thống chính trị giúp ngăn chặn sự thống trị của một nhóm người lên
phần còn lại của xã hội, cho phép người dân cất lên tiếng nói về việc họ nên được
cai trị như thế nào, và cho phép hầu hết người Mỹ tiếp cận với giáo dục cũng
như chia sẻ quá trình tạo ra của cải. Các thiết chế này không vận hành chỉ vì
chúng được viết trên giấy tấm giấy da. Hiến Pháp, Tuyên ngôn Nhân quyền, và tất
cả những sự bảo vệ đối với tự do tôn giáo, ngôn luận, và hội họp và những thứ
khác bắt nguồn từ chúng chỉ có một ý nghĩa nào đó bởi tất chúng ta đều đồng thuận tôn
trọng chúng. Tòa án tối cao là một cơ quan đầy quyền lực chỉ bởi chúng ta đã
phát triển các chuẩn mực chính trị khiến cho các tổng thống hầu như không thể vứt
bỏ ý kiến của nó sang một bên khi họ muốn, như những người đứng đầu chính phủ của
nhiều quốc gia khác vẫn thường làm.
Nước Mỹ trong cơn suy thoái chính trị (P5/5)
Biên dịch: Lương
Khánh Ninh
Biên tập: Lê
Hồng Hiệp
Việc phân quyền
của Quốc hội
Nền dân chủ phủ
quyết mới là một nửa câu chuyện của hệ thống chính trị Hoa Kỳ. Trên những
phương diện khác, Quốc hội trao quyền lực lớn cho nhánh hành pháp, cho phép nhánh
hành pháp hoạt động nhanh gọn và đôi khi rất thiếu trách nhiệm giải trình. Những
cơ quan được trao quyền như vậy bao gồm Cục Dự trữ Liên bang, các cơ quan tình
báo, quân đội và một loạt các ủy ban bán độc lập cũng như những cơ quan lập
pháp; những cơ quan này cùng nhau tạo nên một quốc gia có bộ máy hành chính khổng
lồ xuất hiện trong Kỷ nguyên Tiến bộ và thời kỳ Chính sách Kinh tế Mới.
Nước Mỹ trong cơn suy thoái chính trị (P4/5)
Biên dịch: Lương
Khánh Ninh
Biên tập: Lê
Hồng Hiệp
Sự trỗi dậy của
nền dân chủ phủ quyết (vetocracy)
Hiến pháp Hoa Kỳ
bảo vệ quyền tự do cá nhân thông qua hệ thống “cân bằng và kiểm soát” phức tạp
được các nhà lập quốc thiết kế một cách có chủ đích để kiềm chế quyền lực nhà
nước. Chính phủ Hoa Kỳ xuất hiện trong bối cảnh một cuộc cách mạng chống lại
chính quyền quân chủ Anh quốc và thậm chí đã lôi kéo được số người chống đối
nhà vua nhiều hơn cả trong cuộc Nội chiến Anh. Sự nghi ngờ sâu sắc chính quyền
và sự tin cậy những hoạt động tự phát của những cá nhân riêng rẽ đã trở thành
nét đặc trưng của nền chính trị Mỹ kể từ đó.
Nước Mỹ trong cơn suy thoái chính trị (P3/5)
Biên dịch: Lương
Khánh Ninh
Biên tập: Lê
Hồng Hiệp
Tự do và đặc quyền
đặc lợi
Trừ các trường hợp
ngoại lệ của một vài vị đại sứ và các lãnh đạo chủ chốt trong bộ máy chính quyền,
các đảng phái ở Mỹ không còn làm công việc phân phối các vị trí trong chính quyền
cho những người trung thành chính trị với họ. Nhưng việc đổi quyền lực chính trị
lấy tiền bạc đã xuất hiện một cách ngấm ngầm dưới hình thức hoàn toàn hợp pháp
và khó xóa bỏ hơn rất nhiều. Tội danh hối lộ trái phép được định nghĩa hạn hẹp
trong luật pháp Mỹ là một giao dịch mà trong đó một chính trị gia và một bên tư
nhân lộ liễu nhất trí thực hiện một trao đổi có đi có lại nào đó. Điều không được
pháp luật tính đến là cái được các nhà sinh học gọi là “lòng tốt có đi có lại”
(reciprocal altruism), hay cái mà một nhà nhân học có thể gọi là hành vi trao đổi
quà tặng. Trong mối quan hệ “lòng tốt có đi có lại”, một người trao cho một người
khác một lợi ích nào đó mà không kỳ vọng lộ liễu là sẽ nhận được một ân huệ đáp
trả từ bên kia.
Nước Mỹ trong cơn suy thoái chính trị (P2/5)
Biên dịch: Lương
Khánh Ninh
Biên tập: Lê
Hồng Hiệp
Một quốc gia của
tòa án và đảng phái
Nền dân chủ tự
do hiện đại có ba nhánh của chính quyền – hành pháp, tư pháp và lập pháp –
tương ứng với ba nhóm thể chế chính trị cơ bản: nhà nước, pháp quyền và nền dân
trị. Nhánh hành pháp sử dụng quyền lực để thực thi luật pháp và triển khai
chính sách; nhánh tư pháp và nhánh lập pháp kiềm chế quyền lực và hướng quyền lực
vào mục đích công. Xét về thứ tự ưu tiên đối với các thể chế, với truyền thống
lâu đời không tin tưởng vào quyền lực của chính phủ, Hoa Kỳ luôn luôn đề cao
vai trò của hai nhánh tư pháp và lập pháp – các định chế kiểm soát quyền lực của
chính phủ. Nhà chính trị học Stephen Skowronek đã mô tả nền chính trị Hoa Kỳ
trong suốt thế kỷ 19 như một “quốc gia của toà án và đảng phái”, nơi mà những
chức năng của chính phủ được thực hiện bởi các thẩm phán và chính trị gia dân cử,
trong khi ở châu Âu những chức năng này được thực thi bởi cơ quan hành pháp.
Nước Mỹ trong cơn suy thoái chính trị (P1/5)
Biên dịch: Lương
Khánh Ninh
Biên tập: Lê
Hồng Hiệp
Những nguồn gốc
lý giải tại sao nền chính trị không hoạt động hiệu quả.
Cục Kiểm lâm Hoa
Kỳ, được thành lập trong giai đoạn chuyển giao từ thế kỷ 19 sang thế kỷ 20, đã
từng là một điển hình của công cuộc xây dựng nhà nước Hoa Kỳ trong suốt Kỷ
nguyên Tiến bộ. Trước khi Đạo luật Pendleton được thông qua vào năm 1883, các
chức vụ trong chính quyền được phân bổ bởi các đảng phái chính trị dựa trên cơ
sở mối quan hệ quen biết. Trái lại, Cục Kiểm lâm Hoa Kỳ là một mô hình cơ quan
hành chính thử nghiệm mới dựa trên cơ sở những đóng góp công trạng. Nhân viên của
Cục là những nhà nông học và cán bộ lâm nghiệp có trình độ đại học được tuyển
chọn dựa vào năng lực và kỹ năng chuyên môn; và dưới sự dẫn dắt của người lãnh
đạo đầu tiên, cục trưởng Gifford Pinchot, cơ quan này đã thành công trong việc
đấu tranh để đảm bảo tính tự chủ cũng như thoát khỏi sự can thiệp thường xuyên
của Quốc hội.
Tổng Thống Thứ Ba của Hoa Kỳ: Thomas Jefferson (1743 – 1826), Tác Giả Bản Tuyên Ngôn Độc Lập Hoa Kỳ
Phạm Văn Tuấn
Ông Thomas Jefferson là một nhà ngoại
giao, một nhà lý thuyết chính trị, vị sáng lập ra Đảng Dân Chủ Hoa Kỳ nhưng
ông được ghi nhớ do chức vụ Tổng Thống thứ ba của Hoa Kỳ và ông cũng là tác giả
“Bản Tuyên Ngôn Độc Lập”.
Tổng Thống Đầu Tiên của Hoa Kỳ: George Washington (1732 – 1799) Người Cha Của Đất Nước Hoa Kỳ
Phạm Văn Tuấn
Trên đất nước Hoa Kỳ, không một người
Mỹ nào được vinh danh hơn ông George Washington. Thủ Đô của quốc gia Hoa Kỳ được
đặt bằng tên của ông — Washington, D.C.; đài kỷ niệm Washington vươn lên chót
vót, cao hơn tất cả các công trình kiến trúc trong toàn vùng. Trong 50 tiểu
bang của đất nước Hoa Kỳ, duy nhất có một tiểu bang được mang tên một vị Tổng
Thống: tiểu bang Washington ở miền Tây Bắc. Danh tiếng của ông George
Washington còn được dùng tại rất nhiều thành phố, công viên, hồ nước, cầu lớn,
đại lộ, trường học… và hình ảnh của ông Washington được in lên trên tờ giấy bạc
một Mỹ kim, trên tiền kim loại 25 xu và trên các con tem Bưu Điện.
Các Trận Chiến Trong Cuộc Cách Mạng Hoa Kỳ 1776
Phạm Văn Tuấn
1. Trận Lexington, Concord và Boston
Vào năm 1775, đã có sự chia rẽ trong
dân chúng của 13 xứ thuộc địa Bắc Mỹ. Một số người dân muốn đòi hỏi nền độc lập
khỏi nước Anh, họ được gọi là các nhà “ái quốc” (the Patriots). Đối lập
với họ là những người “trung thành” (the Loyalists) với Vua George III,
hoặc là các đảng viên Tories. Các người trung thành gồm có các thương gia và chủ
đất giàu sang, họ muốn duy trì nếp sống phong lưu đang có sẵn. Họ cũng là người
dân thường hãnh diện là công dân của nước Anh, hay những người không muốn bị
lôi cuốn vào chiến tranh, những người dân này chống đối các nhà ái quốc, coi việc
làm áp lực đối với chính quyền Anh là bất hợp pháp và vi hiến.
Mục Sư Martin Luther King, Jr. (1929-68) và Phong Trào Dân Quyền
Phạm Văn Tuấn
1- Các quyền lợi dân sự.
Phẩm chất của đời sống trong một xã hội
tùy thuộc vào các tự do dân sự (civil liberties) và các quyền lợi dân sự
(civil rights). Quyền tự do ngôn luận là một tự do dân sự trong khi quyền
được đi bầu một cách tự do và dân chủ là một quyền lợi dân sự.
Nguyên Nhân Của Cuộc Cách Mạng Hoa Kỳ 1776
Phạm Văn Tuấn
1. Cuộc Chiến Tranh 7 Năm và hậu quả
Vào đầu thế kỷ 18, cả hai nước Pháp
và Anh đều tìm cách tranh quyền bá chủ trên mặt biển. Mỗi nước đều tìm kiếm các
liên minh quân sự và bầu không khí chính trị của châu Âu đã trở nên căng thẳng.
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)