Nước Mỹ của Trump và trật tự toàn cầu mới

Francis Fukuyama

Đào Anh Dũng dịch

Thất bại đáng kinh ngạc của Hillary Clinton trước Donald Trump trong cuộc bầu cử vừa qua, đánh dấu một bước ngoặt không chỉ đối với các chính trị gia Mỹ mà còn đối với toàn bộ trật tự thế giới. Dường như chúng ta đang ở trước ngưỡng một kỷ nguyên mới của chủ nghĩa dân tộc-dân túy, mà trật tự tự do đã thống trị kể từ khi được tạo lập vào những năm 1950 lại bị những khối đa số-dân chủ cuồng nộ giáng đòn. Nguy cơ rất lớn là chúng ta bị trượt vào thế giới của những chủ nghĩa dân tộc đều giận dữ và đầy tính tranh đoạt, và nếu điều này xảy ra thì nó sẽ đánh dấu một thời khắc quyết định như sự sụp đổ của Bức tường Berlin năm 1989. 

Read More...

Giới thiệu sách BÀN VỀ DÂN CHỦ

Robert A. Dahl

Phạm Nguyên Trường dịch

Phạm Hồng Sơn hiệu đính

Nhà xuất bản Giấy Vụn
Chủ trương: Mở Miệng
Liên lạc: nxbgiayvun@yahoo.com
Bàn về dân chủ
Tác phẩm của Robert A. Dahl
Phạm Nguyên Trường dịch từ bản tiếng Anh:
Robert A. Dahl. On Democracy: Yale University Press, 1998.
Robert A. Dahl. On Democracy, second edition,
with a New Preface and Two New Chapters by Ian Shapiro: Yale University Press, 2015.
Có tham khảo bản dịch tiếng Nga: О демократии của A. C
Богдановский nhà xuất bản M. Аспект Пресс, 2000. Tại địa chỉ
http://www.scribd.com/doc/106062167/Robert-a-Dahl-on-Democracy-2000-In-Russian
Phạm Hồng Sơn hiệu đính
Giấy Vụn xuất bản lần thứ nhứt tại Huê Kỳ, 2015
Bìa & trình bày: Kuzi
ISBN 978-1516831272
Bản quyền tiếng Việt © 2015, Giấy Vụn.

Read More...

Giới thiệu sách: THE FUTURE OF FREEDOM

GIỚI THIỆU SÁCH

Giới thiệu với mọi người một cuốn sách khá hay về chính trị dân chủ thế giới, nếu có thời gian thì mọi người nên tải về đọc: THE FUTURE OF FREEDOM: Illiberal Democracy at Home and Abroad.

Read More...

Ảo tưởng địa chính trị – Sức mạnh bền vững của trật tự tự do

G. John Ikenberry

Trần Ngọc Cư dịch

Walter Russell Mead vẽ một bức tranh nhiễu loạn về tình trạng khó xử của Hoa Kỳ trong lãnh vực địa chính trị. Theo quan điểm của ông, một liên minh ngày càng đáng sợ của các cường quốc phi tự do –Trung Quốc, Iran, và Nga – đang quyết tâm phá hoại sự dàn xếp sau Chiến tranh Lạnh và trật tự toàn cầu do Mỹ lãnh đạo vốn đứng đằng sau sự dàn xếp ấy. Khắp khu vực Á Âu, ông lý luận, nhóm quốc gia thù hận này đang ra sức xây dựng các vùng ảnh hưởng nhằm đe dọa các nền tảng của vai trò lãnh đạo của Hoa Kỳ và trật tự toàn cầu. Vì vậy, Hoa Kỳ cần phải xét lại thái độ lạc quan của mình, gồm sự cả tin phát sinh sau Chiến tranh Lạnh cho rằng các quốc gia đang trỗi dậy bên ngoài phương Tây có thể được thuyết phục gia nhập khối này và chơi theo luật lệ của nó. Theo Mead, đã đến lúc phải đối đầu với những đe dọa từ những kẻ thù địa chính trị ngày càng nguy hiểm này.

Read More...

Đi tới dân chủ: Những bài học từ các cuộc chuyển đổi thành công

Abraham F. Lowenthal & Sergio Bitar

Huỳnh Phan dịch

Gần 5 năm trước, các cuộc biểu tình quần chúng [1] đã quét chế độ chuyên quyền Hosni Mubarak ra khỏi quyền lực ở Ai Cập [2]. Hầu hết các nhà quan sát trong và ngoài Ai Cập đều  tin rằng, nước này đang trên đường đi đến một tương lai dân chủ; thậm chí một số còn tuyên bố rằng dân chủ đã đến. Nhưng cuộc bầu cử Mohamed Morsi và Đảng Tự do và Công lý của Nhóm Anh Em Hồi giáo (Muslim Brotherhood) đã dẫn đến phân cực và bạo lực, và vào năm 2013, sau nhiều cuộc biểu tình, Tướng Abdel Fattah el-Sisi đã giành lấy quyền [3] trong một cuộc đảo chính quân sự. Kể từ đó, chế độ Sisi đã giết chết hơn 1000 dân thường, bỏ tù hàng chục ngàn người khác, xiết chặt phương tiện truyền thông và xã hội dân sự.

Read More...

Cái giá của sự bất công bằng

Trần Hữu Dũng

Một trong những sự kiện gây nhiều phản ứng trên thế giới trong vài năm gần đây (nhất là sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008) là sự phân hoá thu nhập ngày càng rộng ra ở một số quốc gia, cụ thể là Trung Quốc, Nga, Brazil, Ấn Độ, và ngay cả Mỹ.  Thiểu số giàu có thì càng giàu hơn cực nhanh, đến độ “khủng”, còn đa số trung lưu và nghèo thì hoặc là chững lại, hoặc là nghèo hơn.  Ở Mỹ chẳng hạn, trong hai năm 2009-2010, khi mà thu nhập bình quân của 99% gia đình Mỹ chỉ tăng lên 0,9% thì thu nhập của 1% giàu nhất tăng lên 11,6%!  Một điều đáng lưu ý nữa là trong năm quốc gia có nhiều tỷ phú (đô la) nhất thế giới (Mỹ, Nga, Trung Quốc, Đức, Ấn Độ) thì hai nước vẫn còn tự xưng là “xã hội chủ nghĩa”, và hai nước vẫn còn được xem là đang phát triển (Trung Quốc, Ấn Độ)

Read More...

Tại sao những giá trị châu Á không hề cản trở dân chủ

Andrew J. Nathan

ANDREW J. NATHAN  là Giáo sư Khoa học Chính trị "Lớp 1919" * tại Đại học Columbia và là đồng tác giả, cùng với Andrew Scobell, của cuốn sách sắp xuất bản mang tên Trung Quốc Kiếm tìm An ninh.(*Chú thích của THD: Có nghĩa là ghế giáo sư này là do quỹ của những (cựu) sinh viên tốt nghiệp năm 1919 lập ra để hiến tặng cho trường)

Read More...

Lí và nghịch lí của dân chủ

Bàn Tân Định

Có một thời, người ta từng tin rằng Thế chiến thứ nhất sẽ là một cuộc chiến để chấm dứt tất cả các cuộc chiến ('the war to end all wars'), và cuộc chiến sẽ làm cho các nền dân chủ ổn định hơn.  Theo một quan điểm lạc quan tương tự, Franklin D. Roosevelt, cựu Tổng thổng Mỹ, cũng ví von rằng Thế chiến thứ hai sẽ là con thuyền đưa thế giới đến bến bờ dân chủ; sẽ chấm dứt những hành động đơn phương, những liên minh riêng biệt (theo bè nhóm); và sẽ làm cho các thế lực thế giới trở nên cân đối hơn [1].

Read More...

Thế nào là độc tài?

Nguyễn Hưng Quốc

Độc tài là hiện tượng thâu tóm quyền lực vào tay một người hoặc một nhóm người. Cái gọi là quyền lực này bao gồm hai yếu tố chính: quyền và lực. Trong các thứ quyền, quan trọng và bao quát nhất là quyền quyết định: dưới một chế độ độc tài, nhà lãnh đạo có toàn quyền trong mọi quyết định, từ lớn đến nhỏ, từ chính trị đến kinh tế, văn hóa và xã hội; bất chấp những suy nghĩ, ước vọng và quyền lợi chính đáng của mọi người. Về lực, nhà độc tài không những nắm trong tay toàn bộ các cơ quan được trang bị đầy đủ súng ống như quân đội, công an, cảnh sát, mật vụ, v.v... mà còn kiểm soát tuyệt đối các cơ quan có khả năng tác động đến đời sống tinh thần của mọi người như truyền thông và giáo dục. Hai thứ quyền và lực này đi đôi và hỗ trợ cho nhau: với quyền, người ta có lực; và dùng lực, người ta kiểm soát quyền.

Read More...

Xã hội dân sự và dân chủ

Theo Học Hội Dân Chủ Việt Nam

Trước hết cần phân biệt vai trò của xã hội dân sự (XHDS) trong một nền dân chủ và vai trò của XHDS trong một cuộc chuyển đổi dân chủ. Cho đến khoảng những năm 80, phần lớn các nghiên cứu chỉ tập trung vào phân tích vai trò của XHDS trong một nền dân chủ. Gabriel và Verba cho rằng mảng XHDS gắn với các hoạt động chính trị có vai trò thiết yếu đối với nền dân chủ. Chúng làm tăng hiểu biết của người dân, giúp họ bỏ phiếu hiệu quả hơn và tham gia nhiều hơn vào hoạt động chính trị, qua đó góp phần giám sát hoạt động của nhà nước. Putnam đi xa hơn khi cho rằng ngay cả các tổ chức XHDS không liên quan tới chính trị cũng có vai trò thiết yếu đối với nền dân chủ. Lý do, theo ông, là vì XHDS tạo ra vốn xã hội (social capital), lòng tin và các giá trị chung. Những nhân tố này lại được chuyển vào không gian chính trị, tăng cường sự đoàn kết xã hội và nâng cao sự hiểu biết của công chúng về mối liên thông của xã hội và các nhóm lợi ích trong nó. Larry Diamond , khi phân tích vai trò của XHDS trong một nền dân chủ đang được củng cố, đã tổng hợp và đưa ra các vai trò cốt lõi của XHDS như sau:

Read More...

Những Nguyên tắc Hiến pháp

LS Nguyễn Hữu Liêm

Bản chất hiến pháp của một quốc gia thể hiện những bận tâm mà xã hội và chính trị phải đương đầu. Tùy vào bối cảnh lịch sử, mỗi quốc gia phải kiến tạo hiến pháp để xây dựng những định chế chính trị, xã hội và luật pháp thích nghi với hoàn cảnh của mình. Những nguyên tắc hiến pháp là những khí cụ để giải quyết những mối bận tâm đó. Chúng ta thử nhìn một vài thí dụ điển hình: Hiến pháp Hoa Kỳ 1787 được kiến tạo trên hai mối bận tâm hàng đầu của các nhà lập hiến thời đó. Thứ nhất, vấn đề quốc phòng và thương nghiệp. Khi mà dân thuộc địa Mỹ phải chịu luật lệ khắt khe và bất công từ Anh quốc. Từ mối bận tâm này, nguyên tắc liên bang (federalism) ra đời. Chế độ liên bang bảo đảm quyền tự do buôn bán giữa các tiểu bang, nhưng đồng thời công nhận quyền tự trị của mười ba tiểu bang nguyên thủy. Thứ hai, tự do cá nhân đối với sự lạm dụng quyền lực của chính quyền là nguyên nhân của nguyên tắc phân quyền (seperation of powers). Vấn đề quyền hạn công dân vẫn chưa phải là mối quan tâm hàng đầu cho đến hơn cả thập niên sau (1791), người Mỹ mới cộng thêm những tu chính hiến pháp bảo vệ quyền công dân, gọi là “Bill of Righs”.

Read More...