PH 103: Triết học và khoa học về bản chất con người

Triết học và khoa học về bản chất con người

Philosophy and the Science of Human Nature pairs central texts from Western philosophical tradition (including works by Plato, Aristotle, Epictetus, Hobbes, Kant, Mill, Rawls, and Nozick) with recent findings in cognitive science and related fields. The course is structured around three intertwined sets of topics: Happiness and Flourishing; Morality and Justice; and Political Legitimacy and Social Structures.

Texts

Aristotle, Nicomachean Ethics, translated Terence Irwin. Hackett Publishing, 2000.

Blackburn, Simon. The Oxford Dictionary of Philosophy, second edition. Oxford University Press, 2008.

Epictetus. The Handbook (The Encheiridion), translated by Nicholas White. Hackett Publishing, 1983.

Haidt, Jonathan. The Happiness Hypothesis: Finding Modern Truth in Ancient Wisdom. Basic Books, 2006

Plato, Republic, trans. G.M.A. Grube and C.D.C. Reeve. Hackett Publishing, 1992.

Shay, Jonathan. Achilles in Vietnam: Combat Trauma and the Undoing of Character. Simon & Schuster, 1995.

Link bài giảng:

http://oyc.yale.edu/philosophy/phil-181#sessions

Read More...

Triết lý của nhóm Cánh Buồm: Trồng người hiện đại

Phạm Toàn

Lâu nay thỉnh thoảng lại nghe nói về “dạy chữ” và “dạy người” – hai điều được nêu ra coi như chưa ăn ý với nhau trong nền giáo dục phổ thông hiện thời. Để cho ngắn gọn, bài này đi thẳng vào cách hiểu và cách làm của nhóm Cánh Buồm với đề tài “trồng người” ở góc độ tổ chức cho con em tự học làm người. Như vậy để tránh sa đà vào những cuộc tranh luận nhiều thiện chí và cũng lắm ngẫu hứng rất khó tìm thấy lối ra.

Read More...

Lịch sử lập hiến ở Đức

Nguyễn Minh Tuấn

Hiến pháp của CHLB Đức hiện nay là một trong những bản Hiến pháp nổi tiếng thế giới về tính chặt chẽ, khoa học và những đặc trưng nổi bật của nhà nước pháp quyền hiện đại. Không thể từ hư vô hay nhờ sao chép từ một bản Hiến pháp của nước khác mà có được những thành tựu ấy. Sản phẩm lập hiến hiện hành thực sự là sự kết tinh của cả một quá trình dài, thậm chí rất dài, sàng lọc, gắn kết những giá trị lập hiến của nhân loại với những đặc trưng riêng độc đáo của Hiến pháp Đức. Bài viết dưới đây sẽ tiếp cận Hiến pháp Đức từ góc nhìn lịch sử, nhằm chỉ ra những giá trị cốt lõi của bản Hiến pháp này.

Read More...

Chủ nghĩa xã hội tiệm tiến

Thưa tiến sĩ Adler,

Tôi nghe nói tới thuật ngữ chủ nghĩa xã hội tiệm tiến hơi nhiều trong vài năm qua. Trong chừng mực tôi có thể hiểu, đó là một chiêu bài dễ gây bất đồng ở một số người chống đối lại những cải cách kinh tế và xã hội được tiến hành ở Mỹ từ 1933. Tôi cho rằng ý tiệm tiến là nói tới sự phát triển dần dần của những cải cách này. Nhưng còn chữ chủ nghĩa xã hội thì muốn nói tới điều gì? Tôi không nhìn ra cái gì có tính xã hội chủ nghĩa trong những chuyện như bảo hiểm xã hội và qui định về công nghiệp và lao động. Tất cả những điều này không phải là những cải tiến trong khuôn khổ chủ nghĩa Tư bản sao? Thuật ngữ chủ nghĩa xã hội tiệm tiến có ý nghĩa thuần lý gì, nếu nó có?

P.G.

Read More...

Nhà nước cảnh sát đêm

Nhà nước cảnh sát đêm, hay nhà nước tối thiểu, được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau. Theo nghĩa chặt, đó là một dạng chính quyền trong mà chức năng hợp pháp duy nhất của nó là bảo vệ cá nhân khỏi bị tấn công, trộm cắp, vi phạm hợp đồng, và gian lận; và các thiết chế cai trị hợp pháp duy nhất là quân đội, cảnh sát, và tòa án. Theo nghĩa rộng, nó cũng bao gồm các cơ quan dịch vụ dân sự và cứu hộ khẩn cấp (chẳng hạn như cơ quan cứu hỏa), nhà tù, cơ quan hành pháp, tư pháp, và cơ quan lập pháp.

Read More...

Chủ nghĩa cá nhân

Chủ nghĩa cá nhân hay còn gọi là cá nhân chủ nghĩa là một thuật ngữ được sử dụng để mô tả một cách nhìn nhận trên phương diện xã hội, chính trị hoặc đạo đức trong đó nhấn mạnh đến lợi ích của mỗi cá nhân, sự độc lập của con người và tầm quan trọng của tự do và tự lực của mỗi cá nhân. Những người theo chủ nghĩa cá nhân chủ trương không hạn chế mục đích và ham muốn cá nhân. Họ phản đối sự can thiệp từ bên ngoài lên sự lựa chọn của cá nhân - cho dù sự can thiệp đó là của xã hội, nhà nước, hoặc bất kỳ một nhóm hay một thể chế nào khác. Chủ nghĩa cá nhân do vậy đối lập với chủ nghĩa toàn luận, chủ nghĩa tập thể, chủ nghĩa cộng đồng, và chủ nghĩa công xã, tức là đối lập với những chủ thuyết nhấn mạnh đến việc công xã, nhóm, xã hội, chủng tộc, hoặc các mục đích quốc gia cần được đặt ưu tiên cao hơn các mục đích của cá nhân. Chủ nghĩa cá nhân cũng đối lập với quan điểm truyền thống, tôn giáo, tức đối lập với bất cứ quan niệm nào cho rằng cần sử dụng các chuẩn mực đạo đức hay luân lý ở bên ngoài, khách thể, để hạn chế sự lựa chọn hành động của cá nhân.

Read More...

Lịch sử phát triển chủ nghĩa cá nhân trong thế kỷ 21

Những tư tưởng về chủ nghĩa cá nhân từ chỗ chỉ là tia sáng nhỏ, yếu ớt, thoáng hé lộ trong thời cổ đại Hy Lạp đã dần dần phát triển qua các thời kỳ Trung cổ, Phục hưng và trở thành một luồng tư tưởng mạnh mẽ, mang tính cách mạng trong thời đại ánh sáng (thế kỷ XVII - XVIII), làm khuynh đảo xã hội phương Tây truyền thống vốn từng bị ngự trị bởi hệ tư tưởng của chủ nghĩa tổng thể (holisme) .

Read More...

Chủ nghĩa cá nhân và tự do: các trụ cột quan trọng của cộng đồng chân chính

Edward Younkins

Nguyễn Thu Hương chuyển ngữ

Chức năng của Nhà nước không gì hơn là bảo vệ người dân

Chủ nghĩa cá nhân là quan điểm cho rằng mỗi người đều có ý nghĩa đạo đức và một số quyền nhất định [mà các quyền đó] hoặc có nguồn gốc thiêng liêng hoặc vốn có trong bản chất con người. Mỗi cá nhân tồn tại, nhận thức, trải nghiệm, suy nghĩ, và hành động qua cơ thể và đầu óc của mình và do đó [những hành vi này phát xuất] từ những điểm đơn nhất trong thời gian và không gian. Cá nhân có khả năng lý luận độc đáo và sáng tạo. Các cá nhân có thể có quan hệ với nhau nhưng sự suy nghĩ đòi hỏi người suy nghĩ độc nhất và đặc thù. Người theo chủ nghĩa cá nhân nhận trách nhiệm suy nghĩ cho bản thân, cho hành động dựa trên suy nghĩ của mình, và để đạt được hạnh phúc của riêng mình.

Read More...

Tư hữu là cốt lõi của tự do

Ron Paul [1]

Phạm Nguyên Trường dịch

Quyền riêng tư là cốt lõi của tự do. Không có nó thì các quyền cá nhân không thể tồn tại được. Quyền riêng tư và quyền sở hữu liên kết chặt chẽ với nhau. Nếu cả hai quyền này đều được bảo vệ thì chẳng cần nói nhiều về những quyền tự do dân sự khác. Nếu nhà ở của một người, nếu nhà thờ hay doanh nghiệp của người đó là pháo đài của anh ta, và sự riêng tư của anh ta, thư từ và đồ đạc của anh ta được bảo vệ một các vững chắc, thì tất cả các quyền mà người ta mong muốn trong một xã hội tự do sẽ được bảo đảm. Bảo vệ một cách cẩn thận quyền riêng tư và quyền sở hữu tài sản cũng là bảo đảm quyền tự do tôn giáo, tự do báo chí và tự do chính trị, cũng như nền kinh tế thị trường tự do và đồng tiền mạnh. Coi thường quyền riêng tư thì tất cả những quyền khác sẽ bị đe dọa ngay lập tức.

Read More...

Ivan Alexandrovich Ilyin – Bàn về chế độ toàn trị

Phạm Nguyên Trường dịch

Cách đây ba mươi năm không ai có thể nghĩ đến việc đưa vào khoa luật học khái niệm “nhà nước toàn trị”: không phải vì rằng ý kiến về một nhà nước như thế chưa từng xuất hiện (nói thế là sai!), mà một chế độ như thế có vẻ như không thể nào khả thi được và không ai dám làm như thế. Nếu có một kẻ nào đó “bịa” ra nó (thí dụ như nhân vật Sigalev trong Lũ người quỉ ám của Dostoievsky!) thì mọi người sẽ nói ngay: trên trái đất không làm gì có những kẻ bất lương và ngu xuẩn như thế, không thể có những cơ quan nhà nước khủng khiếp đến như thế, cũng không đào đâu ra phương tiện kĩ thuật để có thể xây dựng nên một cơ chế chính trị bao trùm lên tất cả, thâm nhập vào tất cả và cưỡng bức được tất cả mọi người như thế. Nhưng nay thì chế độ toàn trị đã hiện hữu như là một sự kiện lịch sử và chính trị và chúng ta buộc phải tính đến: người đã có, các cơ quan đang được xây dựng và kĩ thuật cũng đã sẵn sàng.

Read More...

Bàn về chủ nghĩa cá nhân - Bài 1

Ludwig von Mises

Phạm Nguyên Trường dịch

Xã hội chỉ là tập hợp của các nhân để cùng nhau hợp tác. Xã hội chỉ tồn tại trong những hành động của các cá nhân. Tìm xã hội bên ngoài hành động của các cá nhân là sai lầm.

Read More...