Tư tưởng chính trị của Robert Nozick (P1/2)
Chủ nghĩa tự do cá nhân (libertarianism)
Các nhà tự do cá nhân tin rằng cá nhân là tối cao, chứ không phải nhà nước
hay bất cứ tổ chức nào. Họ tin tưởng vào sự tự do tiêu cực, tức tự do khỏi sự
can thiệp từ bên ngoài. Thúc đẩy sở hữu tư nhân và tự do kinh tế thực chất là
tôn trọng cho tự do cá nhân. Trật tự xã hội không mâu thuẫn với tự do cá nhân
mà phát triển từ tự do cá nhân. Việc sử dụng sự ép buộc duy nhất hợp pháp là để
tự vệ hay hiệu chỉnh sự sai lầm. Chính quyền bị ràng buộc bởi các quyên tắc đạo
đức tương tự như cá nhân. Hành động của chính quyền bị coi là bất hợp pháp khi
sử dụng sự ép buộc để cướp bóc, gây hấn, tái phân phối, và các mục đích khác nằm
ngoài việc bảo vệ tự do cá nhân.
Chủ nghĩa cá nhân và tự do: Những cây cột trụ sống động của cộng đồng chân chính
Edward W. Younkins
Phạm Nguyên Trường dịch
Chủ nghĩa cá nhân là quan niệm cho rằng
mỗi người đều có những quan niệm riêng về mặt đạo đức và một số quyền nhất định,
đấy là những thứ có nguồn gốc thánh thần hay cố hữu trong bản chất của con người.
Mỗi người sống, nhận tức, trải nghiệm, tư duy và hành động trong và thông qua
cơ thể của mình và vì vậy mà xuất phát từ những điểm duy nhất trong không gian
và thời gian. Chỉ cá nhân mới là người có khả năng hành động hợp lí một cách
sáng tạo và mới mẻ. Các cá nhân có thể có ảnh hưởng lẫn nhau, nhưng tư duy lại
đòi hỏi phải có người tư duy duy nhất, đặc thù. Cá nhân nhận trách nhiệm tư duy
cho chính mình, hành động dựa trên tư tưởng của chính mình và đạt được hạnh
phúc của chính mình.
Sử dụng tri thức trong xã hội
Freidrich A. Hayek
Đinh Tuấn Minh dịch
Giới thiệu của người dịch
Đối với giới
kinh tế học lý thuyết, khám phá của Hayek về “phân hữu tri thức” (division of
knowledge) có giá trị có thể sánh ngang với khám phá của Adam Smith về “phân
công lao động” (division of labor). Nếu như phân công lao động là tiền đề để của
cải xã hội được sinh sôi nảy nở, thì phân hữu tri thức lại là tiền đề để phân
công lao động được liên tục phát triển. Khám phá này được Hayek trình bày rõ
ràng trong bài luận “Sử dụng tri thức trong xã hội” (“The Use of Knowledge in
Society”) đăng trên chuyên san American Economic Review năm 1945. Hayek thấy rằng
“tri thức về các hoàn cảnh mà chúng ta bắt buộc phải tính đến không bao giờ tồn
tại một cách tập trung hay hợp nhất, mà chỉ dưới dạng những mảnh phân tán,
không hoàn chỉnh và thường xuyên mâu thuẫn, được sở hữu bởi tất cả các cá nhân
riêng rẽ”. Từ tiền đề này, Hayek rút ra ba kết luận quan trọng: (i) hoạch định
kinh tế tập trung kém hiệu quả hơn so với hoạch định phi tập trung; (ii) hệ thống
giá cả là hệ thống tự phát giúp con người truyền tải tri thức cần thiết từ người
này sang người khác để phối hợp các kế hoạch cá nhân riêng rẽ; và (iii) các
phương pháp tiếp cận dựa trên nền tảng triết học thực chứng không thể giải quyết
được vấn đề kinh tế thực sự của xã hội, tức vấn đề làm thế nào để có thể sử dụng
hiểu quả các tri thức riêng phần.
Bàn về tự do
Minh Huy
A. Sơ lược về
quá trình phát triển của chủ nghĩa tự do
Chủ nghĩa tự do là một triết lý chính trị hay một thế giới quan,
được hình thành trên các ý tưởng về tự do pháp lý và bình đẳng trong tiếp cận
các nguồn lực cũng như cơ hội. Một số nhà tư tưởng nhấn nhấn vào ý tưởng đầu
tiên, tiêu biểu là: Locke & Mill;
trong khi đó, một số khác nhấn mạnh vào ý tưởng thứ hai, tiêu biểu là: Rousseau, Marx, Green. Các nhà tư tưởng có thể phát triển
ý tưởng về tự do trong nhiều lĩnh vực và theo nhiều hướng khác nhau, tuy nhiên,
thường ủng hộ các quan điểm cơ bản như: các quyền dân sự, thị trường tự do, xã
hội dân chủ, chính phủ thế tục và hợp tác quốc tế. Ở đây, quá trình phát triển
của chủ nghĩa tự do được trình bày thông qua sự phát triển của những tư tưởng tự
do và những diễn biến chính trị, kinh tế và văn hóa trong lịch sử.
Hai mươi ngộ nhận về thị trường
Phạm Nguyên Trường dịch
Khi suy nghĩ về những ưu, khuyết điểm của cơ chế thị trường trong
việc giải quyết vấn đề hợp tác xã hội cần phải làm rõ một số ngộ nhận. Đa số,
chứ không phải là tất cả, những ngộ nhận đó là do những người có thái độ thù
địch với thị trường tuyên truyền. Một số có thể lại được tạo ra bởi những người
có thái độ ủng hộ thái quá đối với thị trường. Mặc dù tất cả những ngộ nhận đó
đều đáng được phân tích một cách kĩ lưỡng, nhưng trên thực tế chúng ta thường
gặp những ngộ nhận loại một, còn ngộ nhận loại hai thì hiếm gặp hơn.
Cơ sở kinh tế của tự do
Phạm
Nguyên Trường dịch
Động vật hành động vì những thôi thúc
bản năng. Chúng làm theo những xung động mạnh mẽ nhất và đòi đáp ứng ngay tại mỗi
thời điểm. Chúng là những con rối của những ham muốn của chính chúng.
Là trí thức, cần nhận thức đầy đủ trách nhiệm trước vận mệnh của dân tộc
LTS: Vừa rồi, ngày 1/11, thay mặt
Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Nghị
quyết Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI (Nghị quyết số
20-NQ/TW) về phát triển khoa học và công nghệ phục vụ sự nghiệp công nghiệp
hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa và hội nhập quốc tế.
Nghị quyết lần này đã có những nhận định
tuy không hoàn toàn mới về nhận thức nhưng đề cập nhiều vấn đề mới của thực tiễn
và đề ra một hệ thống giải pháp mới khả quan vì phù hợp với quy luật vận động của
khoa học và với thực trạng nền khoa học Việt Nam hiện nay. Nhân dịp này chúng
tôi đã có cuộc trao đổi với giáo sư Chu Hảo, nguyên Thứ trưởng Bộ Khoa học và
công nghệ, Ủy viên đoàn chủ tịch Hội liên hiệp khoa học kỉ thuật Việt nam, Giám
đốc Nhà xuất bản tri thức.
Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.
Hội thảo "Luận bàn về tự do"
Hội thảo "Luận bàn về TỰ DO" sẽ được tổ chức tại Hà Nội vào ngày 30/10/2015 bởi nhóm Khai Minh và NXB Tri Thức cùng với sự góp mặt của khách mời là GS. Nguyễn Văn Trọng, nhằm giới thiệu đến các bạn những kiến thức về các khái niệm Tự do. Đây là buổi hội thảo thứ 9 trong chuỗi Seminar được tổ chức đều đặn vào ngày thứ 6 cuối cùng của các tháng chẵn trong năm, do NXB Tri Thức và Nhóm Khai Minh đồng tổ chức, nhằm mục đích khuyến khích tinh thần học hỏi thông qua sách vở, đồng thời tạo dựng một môi trường trao đổi kiến thức và ý tưởng cho giới trẻ.
Bi kịch sở hữu chung và sở hữu tư nhân
Chúng
ta thường thấy rằng khi các nguồn lực được sở hữu chung như đất đai, tài
nguyên, thì nó sẽ không được sử dụng hiệu quả và nhanh chóng bị thoái hóa, cạn
kiệt. Tại sao lại như vậy.
Lyotard với tâm thức và hoàn cảnh hậu-hiện đại
Bối cảnh hình thành tâm
thức hậu-hiện đại
1. Từ tâm thức hậu-hiện đại đến hoàn
cảnh hậu-hiện đại: sự khủng hoảng của các đại-tự sựtrong việc hợp
thức hóa tri thức khoa học
2. Tri thức hậu-hiện đại và việc hợp thức hóa bằng Nghịch
luận (Paralogie): Hướng đến một lý thuyết về sự công bằng giữa
các trò chơi-ngôn ngữ
3. Thay lời kết.
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)